W Chojnicach odsłonięto dwie tablice w miejscu starego i nowego cmentarza żydowskiego

- Świątynia żydowska może zostać zniszczona, ale żydowskie cmentarze są święte i wieczne – mówił w trakcie uroczystości Michał Rucki, wiceprzewodniczący zarządu Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Gdańsku.

Dwa kamienie przyjechały ze Żwirowni Chojnice należącej do Stanisława Kalinowskiego. Na nich umiejscowiono mosiężne tablice informujące, że w tym miejscu znajdował się cmentarz żydowski. Kamienie stanęły na nieruchomościach przylegających do ronda biszkoptowego. Nad całością czuwał Marcin Wozikowski. Na uroczystość odsłonięcia tablic przybył poseł Aleksander Mrówczyński, byli też księża, radni, uczniowie z II LO.

Do 1767 roku w Chojnicach obowiązywał zakaz osiedlania wyznawców judaizmu. Pierwsza rodzina osiedliła się około 1775 roku. W okresie II Rzeczypospolitej Żydzi niemieccy częściowo opuścili miasto i wyjechali do Niemiec. Do gminy niechętnie przyjmowano osiedleńców ze wschodniej Polski. W 1923 roku do gminy żydowskiej należało 115 osób. Tylko cztery rodziny pochodziły z Małopolski. Przed wojną w 1937 roku teren gminy żydowskiej w Chojnicach zamieszkiwało 69 osób.

Stary cmentarz żydowski w Chojnicach obecnie znajduje się przy skrzyżowaniu ulic Mickiewicza i Zielonej. Ma kształt nierównobocznego trapezu, zbliżonego do trójkąta. Cmentarz został założony pod koniec XVIII wieku razem z powstaniem gminy żydowskiej. W końcu XIX wieku został zamknięty, gdy jego powierzchnia 0,5 ha została wypełniona. W okresie międzywojennym przestał pełnić funkcję grzebalną. Podczas II wojny światowej został zniszczony przez Niemców. Po wojnie na jego miejscu, od strony ulicy Zielonej, urządzono plac zabaw. W części południowej, przy ulicy Mickiewicza 41, pozostał dom grabarza i ogród.

Nowy cmentarz żydowski w Chojnicach został założony około 1900 roku na zboczu niewielkiego wzgórza w pobliżu starego cmentarza. Miał kształt wydłużonego wielokąta zbliżonego do nierównobocznego trapezu i znajdował się na skrzyżowaniu dzisiejszych ulic Derdowskiego, Wysokiej i Kilińskiego. Na mapie z 1936 roku obszar ten był nazywany Górą Żydowską („Jüdischer Berg”). Powierzchnia cmentarza wynosiła 0,4 ha. Został zniszczony na początku II wojny światowej. Ocalał tylko jeden budynek - dom pogrzebowy przy ulicy Wysokiej, który po wojnie został przekształcony w stolarnię, a następnie zaadaptowany na przedszkole i Kościół Zboru Zielonoświątkowego w Chojnicach. W 2013 roku został rozebrany w związku z budową ronda. Oprócz zniszczenia budynku domu pogrzebowego, około jednej trzeciej powierzchni cmentarza, w jego zachodniej i południowej części, zostało włączone w pas drogowy ulicy Kilińskiego, co spowodowało zatarcie historycznych granic nekropolii.

Michał Rucki czyta Psalm Dawidowy: