Odkrycia archeologiczne na Jeziorze Ostrowitem: osada wielokulturowa, grobowiec rzymski, średniowieczne osadnictwo. Tajemnice i legendy z przeszłością.

Jezioro Ostrowite, niewielki akwen o powierzchni 0,23 km² i obwodzie 2,67 km, skrywa wiele tajemnic z odległej przeszłości. Dawniej znane jako Wald-See, czyli Jezioro Leśne, od wieków przyciągało osadników, których ślady odkrywają dziś archeolodzy.

Na stanowisku nad Jeziorem Ostrowitem odkryto osadę wielokulturową z reliktami osadnictwa ludności kultury pomorskiej (ok. VII-III w. p.n.e.) oraz późniejszej kultury wielbarskiej, utożsamianej często z Gotami, z okresu wpływów rzymskich (200-250 r. n.e.).

Niezwykle cenne znalezisko stanowił obrabowany już w starożytności grób książęcy z czasów rzymskich. Mimo grabieży udało się odnaleźć kilka elementów wyposażenia grobowego, w tym srebrną sprzączkę i zakończenie pasa, fragmenty szklanego pucharka i ceramicznej miseczki oraz złotą monetę cesarza Witeliusza - jedyną taką znalezioną na północ od Dunaju. Moneta ta została wybita w 69 roku n.e. W grobie spoczywały szczątki około czteroletniego dziecka złożone w drewnianej trumnie.

Średniowieczne osadnictwo

Wyspa na Jeziorze Ostrowitem nosiła ślady osadnictwa wczesnośredniowiecznego. Archeolodzy podwodni odkryli na dnie jeziora pozostałości mostu łączącego wyspę z brzegiem wschodnim, wzniesionego ok. 1160 r., a następnie odbudowanego ok. 1300 r. po zniszczeniu.

Nad brzegiem jeziora znajdowało się wczesnośredniowieczne cmentarzysko użytkowane od XI do XIII w. Odkryto też strukturę interpretowaną ostrożnie jako pozostałość grodziska z fosy biegnącej wokół obszaru o średnicy ok. 65 m.

Legendy i przekazy

Wedle legendy zanotowanej przez Oskara Kolberga, na wyspie miał stać pierwszy w okolicy kościół zbudowany przez Mojmira, który przyjął chrzest wraz z Mieszkiem I z rąk ojca Bochowida przybyłego z Dąbrówką z Czech. Legenda wspomina także o istnieniu tajemniczego mostu na wyspę.

Inna wersja opowieści mówi o grupie pierwszych chrześcijan osiadłych na wyspie, którzy dzięki skórzanemu mostowi ukrytemu pod wodą i jej niezwykłym właściwościom (tonęły w niej łodzie pogan) przetrwali jakiś czas. Jednak wskutek zdrady miłosnej tajemnica mostu wyszła na jaw, co doprowadziło do napaści i wymordowania wyznawców nowej wiary.

Ostrowite pojawiło się w zapisach historycznych w 1338 r., gdy komtur tucholski lokował tu wieś na prawie chełmińskim. Badania wskazują jednak, że osada słowiańska istniała tu już wcześniej.

Jezioro Ostrowite wciąż skrywa wiele tajemnic z odległej przeszłości. Odkrycia archeologiczne i legendy snute wokół tej malowniczej okolicy pobudzają wyobraźnię i zachęcają do zgłębiania jej bogatej historii.