Z rękopisu dziadka do serc czytelników – 41. numer Zeszytów Chojnickich

W czwartek, 18 grudnia 2025 r., w sali obrad Ratusza w Chojnicach odbyła się prezentacja 41. numeru „Zeszytów Chojnickich”. Nowy numer tradycyjnie łączy artykuły naukowe, materiały źródłowe, biografie, sprawozdania i recenzje – wszystko po to, by przybliżyć historię i współczesność naszego regionu.

Jedną z najważniejszych historii w tym wydaniu jest opowieść o Franciszku Stosiku z Rytla. Jego wnuczka, Ewelina Majewska, podzieliła się wrażeniami, które wzruszyły wszystkich zgromadzonych: dziadek w lutym 1945 roku trafił do obozu pracy w Czelabińsku w Rosji. Znalazł się tam zupełnie przypadkowo, zgłaszając się do pracy w trudnym powojennym czasie. Przez wiele lat rodzina nie mogła wydobyć od niego szczegółów – Franciszek po prostu nie chciał opowiadać o tym, co przeżył.

Jednak pewnego dnia położył na stole dwustronniczy rękopis – dokument, który dziś można przeczytać w „Zeszytach Chojnickich”. Opisuje w nim trudną podróż do obozu, życie pod nadzorem żołnierzy, minimalne racje żywnościowe, ciężką pracę w kopalni węgla i walkę o przetrwanie. Po powrocie w listopadzie 1945 roku stracił wszystkie dokumenty, które mogłyby potwierdzić jego pobyt w obozie. Dziś jego historia, dzięki staraniom rodziny i wsparciu lokalnego muzeum, ujrzała światło dzienne.

Oprócz tej relacji, w numerze znalazły się artykuły naukowe, relacje z procesów sprzed dekad, historie lokalnych bohaterów, sprawozdania z wydarzeń kulturalnych i recenzje książek. 

Wśród opublikowanych tekstów znalazły się m.in. artykuły Pawła Mynarczyka o losach oficerów chojnickiego 1. Batalionu Strzelców skazanych na śmierć w 1927 r., Jerzego Szwankowskiego o przedstawicielach Południowego Pomorza w pruskim Landtagu, a także praca Tomasza Fiałkowskiego o milenijnych i tysiącleciowych obchodach w powiecie chojnickim. Nie zabrakło relacji z procesów o krzywoprzysięstwo, historii ucieczek z chojnickiej „Doliną Śmierci” w 1939 r., czy opisu życia Bartłomieja Nowodworskiego, najsłynniejszego polskiego kawalera maltańskiego.

Numer zawiera również sprawozdania z wydarzeń kulturalnych i edukacyjnych, takich jak Chojnickie Dni Tischnerowskie, Filmobranie Chojnice 2025 czy konferencja naukowa o zdrowiu psychicznym dzieci i młodzieży. Dział recenzji i omówień prezentuje m.in. książki dotyczące lokalnej historii i literatury.