Ogrzewanie i smog – jak Chojnice walczą o czyste powietrze

Jesienią temat smogu wraca jak bumerang – także w Chojnicach. Choć z roku na rok jakość powietrza w Polsce poprawia się, to wciąż, jak wynika z raportów Światowej Organizacji Zdrowia i Europejskiej Agencji Środowiska, pozostajemy w niechlubnej czołówce państw o najwyższym stężeniu pyłów zawieszonych PM2,5 i rakotwórczego benzopirenu. Głównym winowajcą są domowe piece opalane węglem i drewnem.

Jak podkreśla Krystyna Kubica, ekspertka BiznesAlert.pl:

To właśnie tzw. niska emisja, czyli spalanie paliw w starych, pozaklasowych piecach, najbardziej szkodzi naszemu zdrowiu i środowisku.

W Chojnicach problem ten również jest dostrzegany – zarówno przez władze samorządowe, jak i przez lokalnych fachowców. Jednym z nich jest mistrz kominiarski Adam Rach, który od lat dba o bezpieczeństwo mieszkańców:

To właśnie te kotły są najbardziej problematyczne. Jak tłumaczy kominiarz:

Z danych Instytutu Ekonomii Środowiska wynika, że aż 70% domów jednorodzinnych w Polsce ogrzewanych jest węglem. Większość z nich korzysta z kotłów zasypowych, często mających ponad 10 lat. Tymczasem nowoczesne kotły 5 klasy pozwalają znacząco ograniczyć emisję szkodliwych substancji.

Według raportu UNECE, ogrzewanie mieszkań drewnem i węglem nie tylko zanieczyszcza powietrze na zewnątrz, ale i w środku domów. To prowadzi do chorób układu oddechowego i sercowo-naczyniowego.

Mimo że Polska zanotowała poprawę – średnie stężenie pyłu PM2,5 spadło w ostatnich latach z 33 do 14,5 µg/m³ – to wciąż przekracza dopuszczalne normy WHO. W 2022 roku z powodu zanieczyszczonego powietrza przedwcześnie zmarło w Polsce 34,7 tysiąca osób.

Jak jednak zauważa Adam Rach, zmiany są widoczne także w Chojnicach:

Kominiarz podkreśla też, że nawet rozwój pomp ciepła nie oznacza końca dla jego branży:

Smog to nie tylko problem dużych aglomeracji. W mniejszych miastach, takich jak Chojnice, jego źródłem są często domowe piece i lokalne przyzwyczajenia. Ale jak pokazują przykłady mieszkańców – coraz więcej osób rozumie, że czyste powietrze zaczyna się od ich własnego pieca.

Zanieczyszczenia pochodzące z domowych kotłów to nie tylko kwestia zdrowia ludzi – mają one również ogromny wpływ na zmianę klimatu. W wyniku spalania węgla, drewna czy odpadów powstają gazy cieplarniane, takie jak dwutlenek węgla (CO₂), metan (CH₄) oraz tlenki azotu (NOₓ). Dodatkowo emitowany jest tzw. czarny węgiel (black carbon) – drobna frakcja sadzy, która pochłania promieniowanie słoneczne i przyczynia się do ogrzewania atmosfery.

Według szacunków Europejskiej Agencji Środowiska, niska emisja z gospodarstw domowych odpowiada nawet za 10–15% całkowitej emisji pyłów PM2,5 w skali kontynentu, ale też za znaczny udział w emisjach CO₂. Oznacza to, że każdy nieekologiczny piec w Chojnicach, w Człuchowie czy w Brusach – choć pozornie niewielki – dokłada swoją cegiełkę do globalnego ocieplenia.

W praktyce przekłada się to na coraz cieplejsze zimy, dłuższe okresy suszy, gwałtowne burze i ulewy, które już dziś obserwujemy również w regionie pomorskim. Zmienia się lokalny mikroklimat, a przyroda – od jezior po lasy – staje się coraz bardziej narażona na stres wodny i choroby.

Dlatego walka z niską emisją to nie tylko troska o czyste powietrze, ale też realny krok w stronę spowolnienia zmian klimatycznych. Każdy wymieniony piec, każda inwestycja w odnawialne źródła energii czy termomodernizację domu ma znaczenie.