Reklama

W ogródku Bożeny Stępień wyrosły smardze

15/05/2023 16:00

- Mieliśmy smardze w naszym ogródku – mówi Bożena Stępień, radna powiatowa, aktywistka ekologiczna. - Mąż je wyzbierał. Tak, wiemy, one są pod częściową ochroną. W ogródkach można je jednak zbierać.

Smardz jadalny w latach 1983–2014 podlegał ochronie ścisłej. Od 2014 roku objęty jest już tylko ochroną częściową. Zbiór smardza na użytek własny i pozyskiwanie do celów gospodarczych dopuszczalne jest tylko w ogrodach, uprawach ogrodniczych, szkółkach leśnych oraz na terenach zieleni. Smardz jadalny występuje na wszystkich kontynentach poza Antarktydą, w Polsce jest jednak gatunkiem rzadkim. Ceniony jest za wyjątkowe walory smakowe.

Smardz mylony jest z trującą piestrzenicą kasztanowatą. Oba gatunki są grzybami wiosennymi.

Reklama

- Chcieliśmy się upewnić, że to na pewno smardze. Przekroiliśmy je na pół. Były puste w środku, a więc nabraliśmy przekonania, że mamy do czynienia z grzybami jadalnymi – mówi Bożena Stępień. - Grzyby dałam koleżance, Grażynce Sołtysiak. On je upiekła i zrobiła z jajecznicą. Ja ich nie jadłam, ale koleżanka to zrobiła i na drugi dzień śmiała się, że wszyscy żyją.

Smardze rosną w ogródku Bożeny Stępień co roku. Wcześniej jednak nie zbierała ich, bo grzyby wyrastały między kwiatami, które są nawożone. W tym roku smardze wyrosły w miejscu nie poddawanym zabiegom i dlatego pani Bożena uznała, że nadają się do spożycia.

Reklama

Smardz jadalny nosi łacińską nazwę Morchella esculenta, stąd też zwyczajowa nazwa tych grzybów – murchle.

Odróżnienie smardza jadalnego od piestrzenicy kasztanowatej (Gyromitra esculenta) może być trudne, ponieważ oba grzyby wykazują pewne podobieństwa wyglądu. Jednak istnieją kilka cech, które mogą pomóc w rozróżnieniu tych gatunków:

Smardz jadalny ma charakterystyczny, pofałdowany kapelusz o kształcie zbliżonym do plastra miodu, z wgłębieniami i brodawkami. Jest zazwyczaj kremowy, żółtawobrązowy lub brązowy. Piestrzenica kasztanowata ma bardziej nieregularny kształt, przypominający pofałdowany mózg. Jest zazwyczaj ciemnobrązowa, kasztanowata lub czerwonobrązowa.

Reklama

Trzon: Smardz jadalny ma trzon białawy, cylindryczny i pusty w środku. Piestrzenica kasztanowata ma trzon gruby, ciemnobrązowy, wypełniony miąższem.

Wzór wzrostu: Smardz jadalny preferuje rosnące w grupach lub w większych skupiskach. Piestrzenica kasztanowata często występuje pojedynczo lub w niewielkich grupach.

Czas pojawienia się: Smardz jadalny zazwyczaj pojawia się wiosną, zwłaszcza po deszczach i w ciepłej pogodzie. Piestrzenica kasztanowata pojawia się późną wiosną lub wczesnym latem.

A jak przyrządzić murchle? Smardze duszone w śmietanie to wykwintne danie kuchni polskiej. Masło, śmietana i świeża pietruszka – to idealne połączenie dla tego dania. Ale można też w kuchni pokombinować i zrobić pierogi ze smardzami, a nawet zupę smardzową.