Wyprawa na bagna, czyli o czołgu, pradawnym cmentarzysku i mrocznych legendach Krępskich Uroczysk

Adam Satro, założyciel i główny aktywista Człuchowskiej Grupy Eksploracyjnej, od dłuższego czasu prowadzi terenowe badania na Krępskich Uroczyskach – rozległym obszarze bagien i torfowisk położonym ok. 500 metrów na południowy zachód od Krępska. To teren trudno dostępny, owiany licznymi legendami oraz bogaty w ślady dawnego osadnictwa. Ostatnia wyprawa grupy odbyła się w Andrzejki, aby – jak podkreśla Adam Satro – poczuć charakter tego miejsca w noc kojarzoną z dawnymi wierzeniami.

Uroczyska od wieków postrzegane są jako tereny odludne, niedostępne i związane z dawnymi obyczajami. W opowieściach ludowych pojawiały się tam demony bagienne, takie jak moriany, mamuny czy błędne ogniki, które według wierzeń potrafiły sprowadzać wędrowców na złe drogi. Choć dziś traktujemy te historie jako folklor, ich obecność w lokalnych przekazach pokazuje, że Krępskie Uroczyska od dawna działały na wyobraźnię mieszkańców.

Leśna terminologia definiuje uroczysko jako teren spójny pod względem warunków przyrodniczych. Bagna Krępska powstały poprzez zarastanie śródleśnych jeziorek – proces ten doprowadził do powstania torfowisk zajmujących około 1,5 km². Wiktor, dawny mieszkaniec Biskupnicy, wspomina, że zimą woda na uroczysku parowała, a dno nie było wyczuwalne nawet długą tyczką.

Krępskie Uroczyska to nie tylko natura, lecz także miejsce licznych opowieści. Jedną z nich jest legenda o radzieckim czołgu, który miał ugrzęznąć tam zimą podczas II wojny światowej. Choć takie opowieści pojawiają się w wielu wsiach, dokumenty historyczne potwierdzają, że w lutym 1945 roku w okolicach Biskupnicy i Krępska rzeczywiście toczyły się starcia z udziałem czołgów Armii Czerwonej i niemieckich dział szturmowych. W raporcie wspomniano zniszczenie kilku sowieckich czołgów na trasie oddalonej zaledwie pół kilometra od bagien. Czy jeden z nich faktycznie mógł wjechać w mokradła? Człuchowska Grupa Eksploracyjna nie wyklucza takiej możliwości, choć dotychczasowe poszukiwania, także te prowadzone lata temu przez lokalnych mieszkańców, nie przyniosły rezultatów.

Inna historia dotyczy drewnianej skrzyneczki odnalezionej w latach 70. na śródbagiennej wysepce. Zawierała różne guziki, w tym metalowe z orłem – choć nie wiadomo, z jakiego okresu pochodziły. Skrzynki nie zabrano – została na bagnach.

Do dziś nierozwiązana pozostaje sprawa zaginięcia mieszkańca Kujanek. Według lokalnych przekazów miał zostać zabity przez szwagra, a jego ciało wrzucono do jednego z bagien. Nie odnaleziono jednak żadnych jednoznacznych śladów, a zagadka trwa do dziś.

W pobliżu Krępskich Uroczysk znajduje się także pradawne cmentarzysko, odnalezione przez archeologów w 1986 roku i wpisane do rejestru jako stanowisko nr 71. Odkryto tam fragmenty ceramiki oraz przepalone kości, co wskazuje na pochówki ciałopalne z epoki żelaza. Ze względu na roślinność teren nie został jeszcze w pełni zbadany przez Człuchowską Grupę Eksploracyjną.

Jednym z najciekawszych znalezisk grupy jest tzw. Kamienna Babcia – kamień o kształcie sugerującym wstępnie obrobioną figurę. Dwa otwory przypominają oczy, jednak według archeologów mogą to być ślady przygotowań do rozłupania, stosowane przy obróbce kamienia. Obiekt został uznany za możliwego strażnika pradawnego cmentarzyska. Lokalizacja nie jest ujawniana, aby uchronić go przed kradzieżą.

Choć Krępskie Uroczyska kryją wiele tajemnic, dla wielu mieszkańców największym bogactwem są... żurawiny. Od pokoleń zbierane jesienią, stały się elementem lokalnej tradycji.

Relacja Adama Satro oraz Człuchowskiej Grupy Eksploracyjnej pokazuje, jak na niewielkim obszarze może łączyć się natura, dawne wierzenia, historia i opowieści przekazywane z pokolenia na pokolenie. To miejsce, które wciąż czeka na pełne wyjaśnienie swoich zagadek – i z pewnością doczeka się kolejnych wypraw badaczy z regionu.