Chojnice przeciw rozwodom? Sensacyjny protest kobiet sprzed lat odnaleziony w archiwach

Archiwalne wydania międzywojennego „Dziennika Pomorskiego” pokazują codzienne życie dawnego powiatu chojnickiego – od patriotycznych obchodów 3 Maja i prognoz pogody, po głośny protest Towarzystwa Polek z Chojnic przeciw planom wprowadzenia ślubów cywilnych i możliwości rozwodów w Polsce.

Tow. Polek z Chojnic wysyła protest przeciwko wprowadzeniu w Polsce ustawy o ślubach cywilnych" a tem samem rozerwalności małżeństwa. Projekt ten wstrząsnął do głębi uczucia katolickie i polskie. Zapraszam wszystkie Polski, które chcą ten protest podpisać, na zebranie tow. Polek w Chojnicach, które się odbędzie w ten piątek 7 maja w Starostwie o godzinie 18. Anna Sikorska przew.

Jaka będzie pogoda w maju?

Wśród wielu źródeł, dotyczących przepowiedni pogody, najpoważniejszem jest Almanach Grimma, prognozy którego przeważnie się sprawdzają. Z tego też źródła podajemy przypuszczalny przebieg pogody w maju, z żalem stwierdzając, iż ma być ona nieszczególna.

I tak 6 do 10 deszcz, potem wzrost temperatury wypogodzenie się. 10 do 15 z początku ładna pogoda, poczem znów chłodniej, wreszcie zimna, deszcze i gwałtowne burze. 16 do 20 w dalszym ciągu dżdżysto i burzliwie, dopiero pod koniec okresu nieznaczne wypogodzenie. 20 do 25 zimno, deszczowo, silne burze. 26 do 31 nieznaczna poprawa pogody, ale opady, silne wiatry i chłody przeważają w tym okresie. A więc maj nieszczęśliwy, ku zmartwieniu wycieczkowców, a uciesze teatrów i kin.

Lichnowy, pow. chojnicki.

(Zmiana na stanowiskach nauczycieli)

Od 1 maja br. powołano do tutejszej polskiej szkoły na miejsce prze niesionej stąd nauczycielki p. Elżbiety Kowalkowsklej p. Helenę Tumińską dotychczasową nauczycielkę w Silnie. Rodzice polskich dzieci z naszej wioski z zadowoleniem przyjęli tę zmianę do wiadomości i znając p. Tumińską z nieposzlakowanej opinji i gorliwej pracy wychowawczej tem chętniej z zupełnem zaufaniem powierzają jej swoją dziatwę.

Silno, pow. chojnicki.

(3 Maj).

Uroczystość tegoż dnia rozpoczęła się u nas mszą św. o godz. 9 na którą podążyli Polacy parafji. Polacy uważali za święty obowiązek, wysłuchania w tak uroczystym dniu Mszy św. chociaż wiel. proboszcz w dniu poprzednim zapowiedział, że dzień 3 Maja jest tylko świętem państwowem, a nie kościelnem, a więc nie obowiązuje słuchanie Mszy św. Przybyło także parę ciekawych, których święto Królowej Korony Polskiej nie zobowiązuje do słuchania Mszy św.

Trochę ciekawości było ponieważ niedawno założone kółko śpiewackie wystąpiło po raz pierwszy. Podczas Mszy świętej prześpiewano na 2 głosy 4 pie śni na cześć Najśw. M. B Na końcu rozległa się w małym kościółku pieśń Boże coś Polskę, a po raz pierwszy w tych murach. Z ciekawych wielu nie mogło się zdobyć na wysłuchanie tej pieśni. Po poł. o godz. 6 zebrały się tut. polskie towarzystwa oraz dzieci szkolne przed szkołą w Silnie, gdzie się ustawiono do pochodu. Pochód ruszył przy dźwiękach muzyki przez wioskę i stanął na szosie przed mleczarnią. Tutaj odbyła się druga część uroczystości a mianowicie: prześpiewanie przez dzieci szkolne Silno-Gockowice pod batutą p. naucz. z Silna piosenek My chcemy Boga, Witaj dzień, „Polak nie sługa" deklamacje dzieci, przemowa przewodniczącego Tow. Ośw. okrzyk na cześć Rzeczypospolitej i Boże coś Polskę. Po jednogodzinnej przerwie odegrano na sali p. S. dwie sztuczki: O ziemię i Fatalna kiełbasa".

W końcu odbyły się tańce. Czysty zysk przeznaczono na potrzeby tut. Tow Ośw.

Swornegacie, pow. chojnicki.

(Obchód 3 Maja).

Jak podczas innych lat, tak i tego roku obchodziliśmy mimo złej pogody dzień 3 maja uroczyście.

O godz. 9 zebrały się dzieci wszystkich szkół gminy w głównej szkole i stąd zostały wprowadzone przez nauczycieli do kościoła na nabożeństwo. Podczas mszy św. śpiewały na dwa głosy pod kierownictwem nauczyciela p. Chmielowskiego. Następnie odbył się obchód w szkole dla dzieci, na który przybyli też zaproszeni przedstawiciele gminy. Dzieci odśpiewały kilka pieśni narodowych i patrjotycznych i wygłosiły liczne deklamacje. Śpiewem kierował nauczyciel p. Trzebiatowski a piękny wykład o Konstytucji 3 Maja wygłosiła nauczycielka p. A. Bukowska.

O godz. 3 po południu odbyło się majowe nabożeństwo, na które dzieci szkolne już ślicznie przystrojone przybyły. Po nabożeństwie odbył się wymarsz do pobliskiego lasku. Tam dziatwa kilka godzin wesoło się bawiła, pomimo niebardzo pomyślnej pogody. Koło wieczora nastąpił powrót z lasku wioskę przy dźwiękach muzyki. Na placu przed kościołem pochód został zakończony krótką przemową ks. wikarego Wilemsklego i okrzykiem na cześć Rzeczypospolitej.

Po krótkiej przerwie odbył się obchód dla dorosłych na sali p. Błędzkiego. Ze śpiewem na 2 głosy występowały znów dzieci szkolne. Także Stowarzyszenie Młodzieży Żeńskiej wystąpiło z kilku dwu głosowemi pieśniami. Śpiewy przeplatano deklamacjami Zwięzły a treściwy wykład wygłosił kierownik szkoły Swornegacie p. Trzebiatowski. Przebieg obchodu był bardzo uroczysty.

O godzinie 8 wieczorem rozpoczęło się przedstawienie świetlnych obrazów połączone z odczytem. Wyświetlonych zostało 30 obrazków, przedstawiających najważniejsze momenty z walk o niepodległość Polski. Dla dzieci przedstawiono prócz tego bajkę pod tytułem Dziewczynka z zapałkami.

Po przedstawieniu rozpoczęła się zabawa taneczna. Nader licznie zebrana młodzież bawiła się w miłym nastroju długo poza północ.

Smutnym nadzwyczaj zjawiskiem jest tym razem to, że przy obchodzie w dniu 3 maja, grupa poważniejszych obywateli gminy była bardzo słabo reprezentowana. Widać, że nie uważa się już tego za potrzebne, by przynajmniej raz w rok w dniu 3 maja publicznie zadokumentować, że pomimo wszystkiego jesteśmy Polakami.

Czersk. (Pogrzeb.)

Dnia 5 maja odbył się pogrzeb śp. Katarzyny Balczunas, nauczycielki szk. powszechnej w Mokrem, o godz. 9 rano. Kondukt pogrzebowy po przybyciu z Mokrego, udał się z dziatwą szkolną, tutejszem nauczycielstwem, z p. inspektorem Grochowskim na czele do kościoła parafjalnego. Po odbytem nabożeństwie, poniesiono zwłoki na marach (niesionych przez nauczycieli) do wiecznego przybytku. Przed spuszczeniem trumny do grobu, zaśpiewał tutejszy chór naucz. pieśń: „Spijże, śpij".

(Wspomnienie pośmiertne.)

Zmarła sp. Katarzyna Balczunas, przybyła tu z daleka, jako pionierka, ażeby zaszczepić w młodzież miłość, wychowywać na dobrych obywateli Ojczyzny. Swoją pracą, koleżeństwem zjednała sobie ogólną sympatję. Do ostatniej chwili podawała pokarm duchowy swej dziatwie, pomimo choroby, jaką śp. była złożona. Przykładem świeciła i pociągała młodzież do kultu Boga i Matki Ojczyzny. Zbudziła się wiosna, a z nią przyszła śmierć... nieubłagana, nielitościwa. I z pośród grona kolegów koleżanek, zabrała, nie bacząc na smutek i zal, po śp. zmarłej. Chwila ta, okryła nas kirem żałoby, uderzył dzwon, dzwon, głoszący zgon, dzwon rozpaczy pełen. Odeszłaś cicho.... w wiośnie życia.... świetlanym szlakiem.. hen tam... przed tron Boga. Pamięć o Tobie koleżanko, nigdy między nami nie zaginie. Cześć Twej pamięci.

Jeden z kolegów.