Reklama

Czyje szczątki zostaną pochowane podczas państwowego pogrzebu w Chojnicach?

29/08/2024 14:04

Prace badawcze w Dolinie Śmierci pod Chojnicami toczyły się przez kilka lat. Ich efektem jest odnalezienie kilku zbiorowych mogił Polaków, którzy zginęli z rąk niemieckich oprawców w 1939 oraz 1945 roku. Szczątki ofiar trafią do przygotowanych trumien i zostaną pochowane 2 września.

Przez kilka ostatnich lat toczyły się badania archeologiczne w Dolinie Śmierci. Prokurator IPN od 2021 do 2024 roku prowadził tam czynności procesowe zmierzające do odnalezienia zbiorowych mogił Polaków – ofiar masowych egzekucji dokonanych przez funkcjonariuszy niemieckich jesienią 1939 oraz w styczniu 1945 roku.

Śledztwo zostało zainicjowane dzięki pracom terenowym przeprowadzonym w 2020 roku przez zespół naukowców pod kierunkiem dr. Dawida Kobiałki. Wówczas zlokalizowano miejsce masowych egzekucji Polaków przeprowadzonych w styczniu 1945 roku przez Niemców.

Reklama

- Badania ujawnionych szczątków ludzkich dały podstawę do przyjęcia, że pochodzą one od blisko 500 osób. Z ustaleniami tymi koresponduje zarówno znaczna liczba łusek i wystrzelonych pocisków z broni palnej, które znaleziono w miejscu ekshumacji, jak też znaczna ilość znajdujących się przy ofiarach przedmiotów. W śledztwie ustalono dotąd dane 120 osób, które zostały pozbawione życia w Chojnicach, w następstwie masowych egzekucji przeprowadzonych przez Niemców pod koniec stycznia 1945 roku - informuje IPN.

Jesienią 2022 i latem 2023 roku odbyły się tu kolejne prace terenowe. Badacze szukali innych miejsc masowych egzekucji. Niestety, ich intuicja poparta materiałami źródłowymi nie myliła się. Wyszło na jaw, że masowe zabójstwa Polaków odbyły się w rowach strzeleckich. Zginęli między innymi przedstawiciele lokalnej inteligencji oraz 218 pensjonariuszy Krajowego Zakładu Opieki Społecznej w Chojnicach.

Reklama

- Z przeprowadzonych ustaleń śledztwa wynika, że jesienią 1939 roku na północnych obrzeżach Chojnic, oddziały Selbstschutzu i SS dokonały masowych zabójstw obywateli polskich - informuje IPN. - Śledztwo zostało poprzedzone szeregiem kwerend archiwalnych, badaniem zdjęć lotniczych tego terenu, analizą pochodnych lotniczego skanowania laserowego, prospekcją geofizyczną i badaniami powierzchniowymi. Działania te zmierzały do ustalenia przebiegu polowych umocnień Wojska Polskiego, przygotowanych latem 1939 roku na wypadek wybuchu wojny. W śledztwie ustalono bowiem, że umocnienia te, po zajęciu Pomorza przez wojska niemieckie, jesienią 1939 roku zostały wykorzystane przez okupanta do realizacji zbrodniczego planu eksterminacji cywilnej ludności polskiej. Czynności prokuratora i biegłych archeologów, przeprowadzone we wrześniu 2023 roku, doprowadziły do lokalizacji w terenie fragmentu polowych umocnień wojskowych. W wykonanym wówczas wykopie o wymiarach 5,5 m x 4 m znaleziono szczątki ludzkie pochodzące od co najmniej kilkunastu osób, a przy nich przedmioty należące do ofiar, między innymi ozdobne spinki do mankietów męskich koszul, szczoteczkę do zębów, guziki, brzytwę, fragmenty odzieży. W maju 2024 roku podjęto zaś kompleksowe czynności procesowe zmierzające do odnalezienia wszystkich ofiar masowych zabójstw dokonanych jesienią 1939 roku na tym terenie przez jednostki niemieckie.

Badacze sprawdzili cały okoliczny teren. Prace poszukiwawcze objęły kilka hektarów, gdzie wykonano łącznie kilkadziesiąt wykopów. Badania te doprowadziły do odnalezienia czterech masowych mogił. W pierwszej z nich znaleziono szczątki pochodzące od co najmniej 20 osób – kobiet i mężczyzn w wieku od 20 do 40 lat. Były przy nich przedmioty osobiste, np. spinki do mankietów koszul, metalowy orzełek pochodzący przypuszczalnie z czapki leśnika, różaniec, medalik z Matką Boską, krzyżyki z Chrystusem, klucze od mieszkań, guziki i fragmenty odzieży, co potwierdza, że zmarli to osoby cywilne.

Reklama

W drugiej mogile odnaleziono ułożone warstwowo szczątki pochodzące od co najmniej stu kilkudziesięciu mężczyzn w wieku ok. 22-30 lat. Ofiary były ułożone na plecach, na brzuchu i na boku. Wygląda na to, że to miejsce pochówku niepełnosprawnych pensjonariuszy Krajowego Zakładu Opieki Społecznej w Chojnicach, którzy pod koniec października 1939 roku w tym miejscu zostali rozstrzelani, a ich ciała sprawcy ukryli w byłych polowych umocnieniach wojskowych.

- Aktualnie w śledztwie podjęto czynności zmierzające do identyfikacji odnalezionych szczątków ludzkich. W kolejnych dwóch mogiłach obejmujących wykop ziemny o długości ponad 50 metrów znaleziono szczątki ludzkie. Po ekshumacji zostały one poddane badaniom biegłych z zakresu antropologii i genetyki. Po przeprowadzeniu badań będzie można określić, od ilu osób pochodzą - dodają przedstawiciele IPN.

Reklama

To właśnie odnalezione podczas badań szczątki trafią do trumien, a następnie zostaną pochowane podczas uroczystości pogrzebowych 2 września.