Kontrowersje wokół strategii ZIT: czy nie będzie konfliktu interesów?

Podczas dyskusji na temat strategii Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (ZIT) dla Miejskiego Obszaru Funkcjonalnego Chojnice-Człuchów na lata 2023-2030 pojawiły się pytania, czy nie dochodzi do konfliktu interesów. Po jednej stronie pojawia się przedstawiciel samorządu wojewódzkiego, wicemarszałek Leszek Bonna, a po drugiej firma, której właścicielem jest jego żona.

Podczas VI posiedzenia Zespołu Doradczego, które odbyło się 10 lipca 2024 roku, pojawiły się wątpliwości związane z projektami zgłoszonymi przez BONAMED sp. z o.o. i Fundację Palium. Podmioty te zarządzane są przez żonę wicemarszałka Województwa Pomorskiego, co skłoniło jednego z uczestników obrad, Michała Gruchałę, do zgłoszenia obaw o możliwy konflikt interesów.

Zgłoszenie Michała Gruchały
Michał Gruchała podczas posiedzenia zwrócił uwagę na problem, czy projekty zgłoszone przez BONAMED sp. z o.o. i Fundację Palium mogą być umieszczone w strategii ZIT. Budzi to jego wątpliwości z racji pełnienia funkcji zarządczych w tych podmiotach przez małżonkę wicemarszałka. Michał Gruchała zadał pytanie, czy takie zgłoszenie jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, zwracając uwagę na możliwe naruszenia przepisów dotyczących samorządu województwa, finansów publicznych oraz zasad realizacji zadań finansowanych z funduszy europejskich.

Reakcja Zespołu Doradczego
W odpowiedzi na zgłoszenie Gruchały, przewodniczący Zespołu Doradczego, Adam Kopczyński, stwierdził, że Zespół Doradczy ZIT oraz Rada ZIT nie mają kompetencji do decydowania o przyznaniu dofinansowania dla poszczególnych projektów. Decyzja ta leży po stronie specjalnej komisji wyboru wniosków przy Urzędzie Marszałkowskim Województwa Pomorskiego. Kopczyński podkreślił, że umieszczenie projektów w strategii ZIT nie jest równoznaczne z gwarancją otrzymania dofinansowania.

Wystąpienie o opinię prawną
Wobec zaistniałej sytuacji, Gruchała złożył wniosek o skierowanie zapytania do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego, w celu uzyskania opinii prawnej na temat możliwości uwzględnienia w strategii projektów realizowanych przez podmioty, których prezesem jest małżonka wicemarszałka. Wniosek ten został poddany głosowaniu i przyjęty przez Zespół Doradczy.

Odpowiedź Urzędu Marszałkowskiego
W odpowiedzi na zapytanie, Urząd Marszałkowski stwierdził, że podmioty wskazane w zapytaniu mieszczą się w katalogu wnioskodawców uprawnionych do aplikowania o wsparcie w ramach funduszy europejskich. Urząd zaznaczył jednak, że wydatki muszą być ponoszone zgodnie z zasadami uczciwej konkurencji, przejrzystości i równego traktowania wnioskodawców. Urząd podkreślił także, że stosowane są procedury zapobiegające występowaniu konfliktów interesów, polegające na wyłączeniu z podejmowania decyzji osób, które mogłyby taki konflikt powodować.
Ostateczna ocena wniosków należy więc do Urzędu Marszałkowskiego, a nie do Zespołu ani Rady ZIT. Ocena wniosków o dofinansowanie dokonywana jest przez komitet monitorujący, co ma na celu zagwarantowanie bezstronności całego procesu.

Zaufanie społeczne
Sprawa zgłoszona przez Michała Gruchałę uwypukliła ważne pytania dotyczące przejrzystości i bezstronności procesu przyznawania środków unijnych w ramach strategii ZIT. Chociaż Urząd Marszałkowski zapewnił, że stosowane są odpowiednie procedury zapobiegające konfliktom interesów, dyskusje na temat etyki i potencjalnych konfliktów będą zapewne kontynuowane, gdyż dbałość o transparentność wydatkowania środków publicznych jest kluczowa dla zaufania społecznego.