Nasi chłopcy. Marcin Szopiński szuka świadectw Pomorzan wcielonych do Wehrmachtu

Marcin Szopiński pracuje nad materiałem z gatunku literatury faktu, który opowie o jednym z najbardziej złożonych tematów w historii regionu – przymusowym wcielaniu Pomorzan do Wehrmachtu. Punktem wyjścia jest jego tekst opowiadający o losach jego wujka Zygmunta Ostrowskiego, który ukazał się w Zeszytach Chojnickich. To opowieść nie tylko o historii zbiorowej, ale też o osobistej rodzinnej tragedii. Punktem wyjścia do reportażu jest los Zygmunta Ostrowskiego, wuja Szopińskiego, który jako dwudziestolatek zginął we Włoszech jako żołnierz Wehrmachtu.

Tekst o wujku Marcina Szopińskiego powstał w ramach Akademii Reportażu Europejskiego Centrum Solidarności w Gdańsku, pod opieką redakcyjną Doroty Karaś i Marka Sterlingowa, a jego publikacja wydrukowana została w „Zeszytach Chojnickich” 2024 nr 40. Wkrótce pojawi się na portalu Czas Chojnic. Marcin Szopiński zbiera również historie innych rodzin z Chojnic, powiatu chojnickiego i okolic, których bliscy trafili przymusowo do Wehrmachtu po 1939 roku. Reportaż w ten sposób będzie poszerzony o kolejne historie. Miałeś krewnych, którzy nosili w czasie II wojny niemiecki mundur? Chcesz wydobyć tę prawdę, by ocalić od zapomnienia i pokazać złożoność ludzkich wyborów? Marcin Szopiński cały czas szuka kolejnych rozmówców. 

Chętni mogą kontaktować się z autorem pod adresem [email protected] lub numerem telefonu 532 635 333. Zapewniona jest pełna anonimowość.

Wystawa, która zmusza do myślenia

Reportaż Marcina Szopińskiego koresponduje z głośną wystawą „Nasi chłopcy. Mieszkańcy Pomorza Gdańskiego w armii III Rzeszy”, którą od 12 lipca można oglądać w Galerii Palowej Ratusza Głównego Miasta w Gdańsku. Ekspozycja została przygotowana przez Muzeum Gdańska we współpracy z Muzeum II Wojny Światowej i Centrum Badań Historycznych PAN w Berlinie. Bazuje na zbiorach kilkudziesięciu rodzin z Pomorza oraz zasobach regionalnych muzeów.

To pierwsza w Polsce wystawa, która z taką odwagą przedstawia temat losów Pomorzan wcielanych pod przymusem do Wehrmachtu. Pokazuje, jak wielowymiarowy był to dramat - jednostek, rodzin, całej społeczności.

Tytuł wystawy - „Nasi chłopcy” -odwołuje się do języka pamięci. Tak o tych mężczyznach mówiono w ich domach - ojcowie, bracia, synowie. Często młodzi chłopcy wysłani na front pod groźbą represji wobec ich rodzin. Wbrew oskarżeniom niektórych komentatorów, wystawa nie usprawiedliwia Wehrmachtu, nie relatywizuje historii.

Oświadczenie Muzeum II Wojny Światowej

W odpowiedzi na kontrowersje i nieporozumienia, jakie pojawiły się po otwarciu wystawy, Muzeum II Wojny Światowej wydało oświadczenie, w którym czytamy m.in.:

W oświadczeniu podkreślono również, że tytuł wystawy nie jest prowokacją, lecz świadomym wyborem, który ma uwrażliwić na fakt, że za każdą z tych historii stał człowiek - często ofiara systemu, a nie oprawca.

Marcin Szopiński przypomina, że świadome milczenie to także forma dziedziczonej traumy, która od pokoleń wpływa na naszą tożsamość. Jeśli mamy mówić o historii prawdziwej, musimy być gotowi przyjąć także jej najtrudniejsze fragmenty - podkreśla chojnicki reporter . Bez uproszczeń, ale też bez strachu.

Wystawa „Nasi chłopcy” czynna będzie do 10 maja 2026 roku.

Szczegóły: www.muzeumgdansk.pl.