Tragiczna śmierć nad Brdą. Ksiądz Cysewski pożegnany przez tłumy

Upalne lato 1925 roku przyniosło nie tylko wypoczynek nad jeziorami, lecz także dramaty i zaskakujące sytuacje w Chojnicach, Brusach i Charzykowach. Tragiczna śmierć szanowanego duchownego, nieporozumienia w klubie żeglarskim, apel o rozsądek nad wodą i... kobiety za kierownicą automobilów! Tak wyglądał dzisiejszy dzień – dokładnie 100 lat temu.

Kąpcie się we właściwem miejscu. Corocznie prawie jezioro charzykowskie pochłonęło ofiarę głównie wskutek kąpania się w niewłaściwych miejscach, gdzie wypadku zatonięcia nikt nie zauważył, lub też natychmiastowa pomoc dla wielkiej odległości byłą niemożliwą. Mniej byłoby ofiar i mniej płaczu, gdyby publiczność przy kąpaniu zachowała należytą ostrożność i poszczególni pływacy względnie pływaczki. nie ważyli się zadaleko wypływać na jezioro w miejscach niepewnych, gdzie niebezpieczne prądy najczęściej były przyczyną utonięcia. Najbezpieczniej jest kąpać się przy pomoście Klubu Żeglarskiego, gdzie jest stały dozór, są łodzie i pierścienie ratunkowe i pomoc w danym razie jest bliska. Kto ośmiela się wypłynąć dalej na jezioro, niechaj dba, aby w pobliżu towarzyszyło mu czółno, bowiem nietrudno o nagłe zasłabnięcie a wówczas trudniej jest lub wykluczony. ratunek z dalszej odległości.

W środę zaszło małe nieporozumienie między pewnymi gośćmi z Poznania a członkami tutejszego klubu żeglarskiego w Charzykowie. Pierwsi bowiem zjawili się nad brzegiem jeziora, gdzie zażądali kawę od restauratora p. Gierszewskiego. Tenże obsłużył gości w jednej z ubikacyj klubu żeglarskiego. Członkowie tegoż klubu wyprosili gości z tego pomieszczenia, przyczem doszło do ostrej wymiany słów. Pierwsi bowiem chcieli jeszcze tam wypić swą kawę, ostatni znów na to się nie godzili. Nie obyło się też bez wezwania policji ze strony klubu, która zachowała się całkiem poprawnie. Nie podobały się obcym gościom jakieś niemieckie napisy. Ostatni zatarg ten zlikwidowano.

Zgon prawdopodobnie najstarszej obywatelki Chojnic. W czwartek zmarła w Chojnicach wdowa po mistrzu stolarskim śp. Tetzlawowa w 91 roku życia. Zmarła jest prawdopodobnie najstarszą obywatelką naszego miasta.

Brusy. Jak już donosiliśmy w zeszłym numerze naszego pisma, zakończył nagle żywot swój w rzece Brdzie zacny i powszechnie szanowany Ks Jan Cysewski, profesor przy Gimnazjum w Starogardzie. Sp. Ks. prof. Cysewski był obecnie na wakacjach u swych rodziców w Brusach. Udał się do Męcikała z rodziną szwagra swego, p. Przewoskiego z Brus. Wybrali się do Męcikała celem urządzenia małego polowania na kaczki, tak sobie dla rozrywki. Spokojnie siedząc na czółnie, dostał śp Ks. prof. Cysewski ataku serca i wpadł do Brdy. Obok niego siedzący p. Pestka z Męcikała skoczył na ratunek lecz wyciągnął już martwego trupa na brzegi Brdy. Wszelkie starania o przywrócenie życia były bez skutku. Przywołano lekarza z Brus, który po pewnym czasie przybył, lecz tenże mógł jedynie śmierć stwierdzić, wkrótce nadeszła furmanka, która zwłoki zabrała do Brus. Wielkie tłumy ludzi oczekiwały na szosie przybycia zwłok zacnego kapłana. Zmarły pracował w dusz pasterstwie 14 lat, był gorliwym kapłanem i dobrym Polakiem. Pamięć po nim pozostanie długo w sercach ludu naszego. Cześć jego pamięci.

Brusy. Piszą nam: Przypadkowo dostał mi się do ręki numer lewicowej Gazety Chojnickiej. Z oburzeniem w nim czytam, że śp. ks. Cysewski się utopił, i że pierwszej pomocy udzielił topielcowi p. dr. Kobyliński. Podobne oszczerstwo może rzucić tylko lewicowy organ, bo żadne pomorskie pismo by się nie zdobyło na podobnie świadome kłamstwo, jakoby sp. ks. Cysewski mógł popełnić samobójstwo przez utopienie się."

Brusy. (Pogrzeb śp. ks. prof. Jana Cysewskiego). Eksportacja zwłok odbyła się w czwartek o godz. 7. po południu, z domu żałoby do tutejszego kościoła parafjalnego. Przy eksporcie udział brało 13 księży. Do kościoła prowadził ks. Wysiński z Brus. W piątek o godz. 8 rano rozpoczęły się wigilje, zaś o godz. 9. msza św., którą odprawił ks. Hamerski z Brus. Kazanie żałobne wygłosił ks. Wysiński. Następnie odbyło się przeprowadzenie zwłok na miejsce wiecznego spoczynku. Kondukt prowadził ks. Hamerski. W po grzebie brało udział 19 księży. Również stawili się studenci gimnazjum ze Starcgardu, aby pożegnać się z swym tak wielce ulubionym ks. prof. Cysewskim. Przy grobie zanucił tutejszy chór kościelny: Zmarły kapłanie". Przy grobie podziękował ks. Hamerski wszystkim, którzy udział brali w pogrzebie, jak i za okazanie serdecznego współczucia rodzinie zmarłego. W końcu zaśpiewano pieśń Witaj Królową". Sp. ks. Cysewski pochowany został obok matki swej.
W pogrzebie brały również udział nieprzejrzane rzesze ludu, co świadczy o przywiązaniu do duchowieństwa. Kościół był ozdobiony żałobnemi welonami.

Świat się przewraca. Niedawne są jeszcze czasy, kiedy pojawiły się pojazdy mechaniczne, tak zwane automobile, Sprawiło to swego czasu niemało podziwu. Z biegiem czasu przyzwyczajono się i do tych wynalazków, szczególnie iż kierowali nimi mężczyźni i zdawało się, iż oni tylko są powołani do tego rodzaju funkcji. Jednak w ostatnim czasie wybrały sobie zawód ten również kobiety; początkowo nie dawało się to we znaki oczom ogółu, jednak ostatnio widuje się szoferów płci pięknej coraz częściej. Widywano tu w Chojnicach szofera kobietę w osobie pewnej obywatelki ziemskiej z pod Chojnic. W ostatnich dniach pojawiły się jednak i inne samochody, kierowane przez kobiety. Przyznać trzeba, iż okazywały one wielką wprawę.

Przytrzymano osobę podejrzaną o dzież oraz drugą osobę o sprzeniewierzenie. Ponadto zabłąkało się tu znów kilka młodych żydków w ilości pięciu, którym trzeba było się bliżej przywatrzeć. Nie posiadali oni odpowiednich dokumentów wzgl. nie byli pieniężnie odpowiednio zaopatrzeni. Mimo to puszczają się w zbyt daleką drogę. Istotnie ciekawa rzecz, tem bardziej, iż jest to już powtórny wypadek najazdu tego rodzaju grup żydowskich na nasze Chojnice. Każdy z nich przeważnie zamierza szukać pracy, jakiego rodzaju jednak ta praca ma być, dotąd niewiadomo. Jest to znak, aby czuwać.